[ARTIKEL] Moederloos veulen
Menu
Moderator PetTails avatar
6 juli 17:45 in Gezondheid

[ARTIKEL] Moederloos veulen

Het is één van de grootste nachtmerries van iedere fokker: het verliezen van de merrie tijdens de bevalling of korte tijd na de bevalling van het veulen. Het is ontzettend verdrietig om een merrie te verliezen in een dergelijke situatie, en gelukkig gaat het vaker goed dan fout. In dit artikel zal besproken worden hoe je om kunt gaan met het weesveulen. Een veulen kan een weesveulen worden als de merrie overlijdt, maar het komt ook voor dat de merrie het veulen niet wil accepteren.  Het artikel ‘Volop voorjaar, het veulenseizoen is losgebarsten’, eerder gepubliceerd op PetTails, is  uitgebreid ingegaan op de bevalling en hoe de eerste uren van een veulen normaalgesproken verlopen. Bij het wegvallen van de merrie komt het veulen in de problemen, zowel qua melkvoorziening als sociale opvoeding. Een pasgeboren (KWPN) veulen heeft in de eerste 8 levensuren 2-3 liter biest nodig. De merrie kan worden uitgemolken als het veulen zelf niet kan drinken bij de merrie, maar let wel goed op je eigen veiligheid! Denk er ook aan om de navel van het veulen te ontsmetten.

Biest
Er is al eerder besproken dat de biest heel belangrijk is voor het veulen. Het liefst willen we ook dat het veulen biest krijgt van de eigen moeder. Wanneer het niet lukt om het veulen te laten drinken bij de merrie of de merrie al overleden is voordat het veulen heeft kunnen drinken, is het belangrijk om zo snel mogelijk aan vervangende biest te komen. Er bestaan hier verschillende opties voor:

  • Een merrie in de buurt die net een veulen heeft gehad
  • Ingevroren biest die na een eerdere geboorte van een veulen afgenomen en bewaard is
  • Een paardenmelkerij

In overleg met een dierenarts kan de beste aanpak voor het veulen worden gekozen. Wanneer het veulen van biest is voorzien komt de volgende stap om over na te denken. Ga je opzoek naar een pleegmerrie of kies je voor flesvoeding? Let er hierbij op dan een pasgeboren veulentje de eerste weken elke 1,5-2 uur melk nodig heeft, en dus ook tijdens de nacht! Het opvoeden van een veulen met de fles (lebveulen) is een erg intensief traject en geeft vaak gedragsproblemen als het veulen is uitgegroeid tot een volwassen paard, denk hier dus goed over na voor je eraan begint.  

Pleegmerrie
Een pleegmerrie is in de meeste gevallen het beste alternatief. Er kan gezocht worden naar een merrie die een veulen heeft verloren, of er kan gebruik worden gemaakt van een merrie die wordt opgestart met medicijnen om melk te geven.  Door een oproep via Facebook, Instagram of even wat belletjes naar bekende paardenhouders in de buurt, lukt het soms snel een passende merrie te vinden. Er bestaan bedrijven in Nederland die merries beschikbaar hebben voor moederloze veulens, hier is veel ervaring met het koppelen van veulen en merrie en als ze goed aan elkaar gewend zijn kunnen merrie en veulen weer gewoon mee naar huis.

Bij het zoeken naar een pleegmerrie is het belangrijk om gelijkenissen te zoeken in de schofthoogte, het ras en het aantal dagen/weken dat de merrie melk heeft gegeven of geeft. Let ook op de hoeveelheid melk die de merrie geeft, wat is de samenstelling van de melk en is het uier makkelijk toegankelijk voor het weesveulen? Daarnaast is het makkelijk als de merrie gewend is aan vaststaan, het voelen van het uier en al eerder een zogend veulen heeft gehad.

Acceptatieproblemen
Helaas accepteert niet elk merrie zomaar een ander veulen. Wanneer er gebruik wordt gemaakt van een merrie die haar eigen veulen is verloren, kan het soms helpen om het adoptieveulen in te wrijven met de nageboorte van het eigen veulen van de pleegmerrie (als deze nog aanwezig is). Ook kan de huid van het dode veulen over het nieuwe veulen gelegd worden, een deken over het nieuwe veulen welke is gedragen door het eigen veulen of melk over het pleegveulen gieten. Merries met doodgeboren veulens of niet-zogende veulens accepteren nieuwe veulens vaak wat moelijker. Soms kan het helpen als de dierenarts de merrie injecties geeft met hormonen (prostaglandines). Ook kan er een merrie volledig opgestart worden met behulp van hormonen. Dit wordt in de praktijk veel gedaan en is vaak succesvoller dan een veulen koppelen aan een pleegmerrie die haar veulen verloren heeft.

Het injecteren met deze hormonen is niet zonder bijwerkingen, maar deze vallen in de praktijk vaak mee en zijn maar van korte duur. Bijwerkingen die op kunnen treden zijn o.a. het samenknijpen van de baarmoeder (weeën) en zweten. Daarnaast kan de merrie ook koliek of diarree krijgen.

Je kan niet zomaar op elk moment de pleegmerrie en het veulen bij elkaar in een stal zetten. Het is goed om dit netjes en rustig te begeleiden, eventueel met de hulp van een dierenarts. Het adoptieproces is vooral een kwestie van geduld en rust. Let goed op de veuligheid van het weesveulen tijdens het proces, want een pleegmerrie die een weesveulen niet wil accepteren kan soms agressief zijn. Let dus ook goed op je eigen veiligheid en die van de omstanders.  

Praktische zaken
Als er een match wordt gevonden tussen een merrie die haar veulen verloren is en het weesveulen zijn een aantal  praktische zaken die overlegd moeten worden tussen de eigenaar van het weesveulen en de eigenaar van de pleegmerrie:

  • Waar komen de merrie en het veulen te staan en hoe is de huisvesting (inclusief voeding)?
  • Moet er eventueel een vergoeding betaald worden aan de eigenaar van de pleegmerrie?
  • Wie betaalt de kosten van de dierenarts (als deze tijdens het proces ingeschakeld is)?
  • Wie betaalt de eventuele dierenartsenkosten in de toekomst van de merrie en/of het veulen?
  • Mag de eigenaar van de merrie of het veulen op bezoek komen en zo ja, hoe vaak en wanneer?

Mocht je nog vragen hebben over pleegmerries of hoe om te gaan met een weesveulen, stel ze dan gerust!

Bekijk grote versie van deze afbeelding

0 reacties